nlafenfydeptes
  • 1
  • 2
  • 3

10 eurocent maakt het verschil                                                                             - Bolivia en Paraguay -

Super toeristisch,  San Pedro de Atacama net over de grens van noordwest Argentinië in Chili. Een klein plaatsje in de droogste woestijn op deze aardbol. Door de ligging aan de rand van de Salar de Atacama (zoutmeer) met op de achtergrond een rij vulkanen ziet het er prachtig uit. Het blijkt een gezellig plaatsje met prima restaurants. Na een paar dagen krijgt Marijke een vreemde vorm van uitslag op haar gezicht, we besluiten naar het 100 km westelijk gelegen grotere plaats Calama te gaan voor een bezoek aan een kliniek.  Ze krijgt pillen en een zalf van de Chileense arts.

Salar de Atacama

San Pedro de Atacama

vally of the moon, San Pedro de Atacama

El Tatio, het wereldbekende geiser veld in noord Chili met meer dan 80 spuiters het grootste geiser veld van het zuidelijk halfrond en met 4320m het hoogst gelegen. We kamperen die nacht op de parkeerplaats bij de ingang. Erg vroeg in de ochtend, net voor de dageraad als het nog vriest zijn de grote opstijgende condens colommen uitermate spectaculair. We worden al vroeg gewekt door de toestromende toeristen busjes, we tellen op een gegeven moment ruim 50 met ieder zo’n 10 (vaak erg slaperige) mensen is het een drukte van belang. De meesten zijn dan al enkele uren onderweg vanuit San Pedro de Atacama.

 

El Tatio

Bolivia, 25 x Nederland met bijna 11 mil. inwoners een van de populairste bestemmingen voor de rugzak toeristen in Zuid Amerika. We rijden de bekende “Laguna route” in het zuidwesten vanuit Chili. Volgens de informatie het meest afgelegen deel van Bolivia op de Altiplano.  De natuur op dit hoge Andes plateau rond de 4500m is bijzonder. De nachten zijn rustig en koud, maar al vroeg in de ochtend scheuren de 4x4 toeristen jeeps gehuld in grote stofwolken door de omgeving. Het is uitermate populair om hier in slechts 3 dagen drie dimensionaal op de slechte tracks door elkaar te worden geschut in vaak veel te volgepropte ” adventure cars”.  We zien er wel 50-100 per dag!

prachtige kleuren

 

rust in de vroege ochtend op de Laguna route

De pillen van Marijke werken niet echt… Een week later, ze ziet er inmiddels zo afzichtelijk uit dat voorbijgangers terug deinzen alsof ze melaats is, komen we in Uyuni. De vrouwelijke arts in de beste kliniek van het dorp stelt gelukkig de juiste diagnose en de “nieuwe pillen en zalf” doen de volgende dagen hun werk.

 

het trein kerkhof van Uyuni, is onze camping!

Salar de Uyuni, een deel van de hoogvlakte, het Altiplano van Bolivia is met ruim 10.000 vierkante km. (een kwart van Nederland), veruit de grootste zoutvlakte in de wereld. Ruim 100 keer zo groot als bv. de Bonneville zoutvlakte bij Salt Lake City, Utah  in de VS, bekend van de snelheidrecords op land. Salar de Uyuni op 3656m hoogte met een hoogte variatie van minder dan één meter is perfect vlak. Door de sterke lichtreflectie vergelijkbaar met die van de ijskappen is dit ideaal is voor het kalibreren van satelliet afstand meetapparatuur, vele malen beter dan het oppervlak van de oceanen die vele jaren hiervoor is gebruikt. Uit koolstofdateringen blijkt dat dit ergens tussen de 13.000 en 26.000 jaar geleden (zo “on”-nauwkeurig zijn blijkbaar deze koolstofdateringen….) uit meren gevormd is tijdens de aardse platentektoniek processen. Dit is in gewoon Nederlands,  de Nazcaplaat (deel van de Pacific voor de Zuid-Amerikaanse kust) en de Antarctische plaat die langzaam onder de Zuid-Amerikaanse plaat schuift en deze aan de westzijde optilt. Dit proces verloopt (nog steeds) met een snelheid van ong. 6 cm per jaar. Hierdoor wordt de Andes gevormd. De zoutverbindingen natriumchloride, magnesiumchloride en lithiumchloride zijn de belangrijkste bestanddelen van de meters dikke zoutkortst die na verdamping van het water is gevormd. In de negentiende eeuw was chilisalpeter (natriumnitraat), gebruikt voor het maken van buskruit en vooral als grondstof voor de kunstmest het “witte goud” van deze landen.  Nu is het de lithiumverbinding. Lithium, het lichtst voorkomende metaal wordt veel gebruikt in de glas en keramische industrie  maar is nu vooral gevraagd in de elektrische  auto-industrie  als bestanddeel voor de accu’s (Tesla). Salar de Uyuni bevat meer dan 50% van de wereld lithium delfstof waarbij Bolivia wellicht het Saudi Arabië  van de toekomst kan worden?

Voor ons is het rijden op zo’n zoutkorst een unieke beleving. Zo vlak als ijs zo wit als sneeuw en soms zo plakkerig als natte sneeuw…de regentijd is net voorbij en bijna alle touroperators komen nog niet verder dan enkele kilometers het behoorlijk natte meer op. Volgens enkele gidsen is alleen het zuidelijke deel nog nat en moeilijk begaanbaar, maar jullie kunnen rustig naar Isla Incahuasi, “cactuseiland” rijden het is nu droog genoeg. We wagen het erop. In de navigatie zetten we een rechte lijn pal naar het westen, volgens de kaart ramkoers voor het 80 km verder gelegen cactuseiland in het centrum van het meer. Zo nu en dan zien we een spoor van een vorige auto maar verder is het oppervlak nog maagdelijk en ongeschonden wit. Hier en daar een natte plek maar het oppervlak is hard. We doen het rustig aan en na ruim een uur zien we langzaam de contouren van een aantal eilanden voor ons. Wat een ervaring zo vroeg in het seizoen. We overnachten op het meer vlak bij cactuseiland en genieten van de zonsondergang, de heldere sterrenhemel en zijn een van de zeer weinigen die hier nu op het meer zijn.

's avonds

alles is van zout...

zelfs hotels van zout gebouwd, Marijke verbergt hier iets....

de meeste tourtjes komen momenteel niet verder dan hier enkele kilometers het meer op

De volgende dag zijn we terug op het “vaste” land. Of het komt door de vele toeristen in het zuidwesten van Bolivia of is het de eigenschap van het volk. Het is de eerste keer sinds Egypte dat ze mij mateloos irriteerden met hun gedrag. Na afspraak over het schoonspuiten van het zout op de auto wordt het een zootje en uiteindelijk doe ik het daar maar zelf. Bolivia, heeft flinke inkomsten uit het toerisme, zo is de brandstofprijs voor buitenlandse kentekens bijna 3x zo hoog als voor de lokale bevolking.  Het word gecontroleerd met video systemen en politie controles bij de pompen, omgerekend 1.2 euro per liter diesel.  “Zonder rekening” is er ruimte voor onderhandeling.  Dit loopt zo stroef, met antwoorden  “je krijgt geen diesel tot ok hoeveel liter……”. Water tanken voor de camper mag de ene keer wel dan weer niet en de mensen zijn allen even chagrijnig.  Als we verder naar het oosten rijden waar veel minder toeristen komen wordt het iets beter. Maar de vriendelijkheid komt pas als we de grens met Paraguay over zijn.

Paraguay, 10x Nederland en 6.5 mil. Inwoners. Samen met Bolivia de landen van Zuid Amerika die niet aan zee grenzen. Nagenoeg alle toeristen maar ook “overlanders” mijden dit land. Het is van oudsher erg gesloten en volgens informatie weinig interessant.

Onze afspraak met Pieter een neef van Marijke,  om elkaar op onze reis in de hoofdstad Asuncion  te ontmoeten staat al jaren. Zijn vrouw Raquel is hier opgegroeid. Ze nemen de moeite om met de kinderen twee weken vanuit hun woonplaats Berlijn hier tijdens de paasvakantie heen te vliegen!

Mensen die we ontmoeten raden ons aan om vanuit Bolivia via Argentinië zuid om Paraguay te rijden. Maar wij nemen de Trans Chaco Highway (routa 9) De enige 800km lange verbinding tussen Bolivia en de hoofdstad Asuncion in het zuidoosten van het land. Deze weg loopt door het zeer dun bevolkte savanna gebied. We zijn gewaarschuwd, een deel van de weg is slecht.

De douane afhandeling gaat redelijk snel, het invullen van de tijdelijke import papieren voor de auto blijkt geen dagelijks werk maar samen komen we er uit. De beambten zijn erg vriendelijk en behulpzaam. Het is een van de twee grensovergangen tussen Bolivia en Paraguay, deze heeft de beste wegverbinding. Wij zijn de enige passanten….  Zonder inspectie van de auto rijden we via een prima asfalt weg het Nederlands vlakke laagland van Paraguay binnen. Op een enkele vrachtauto na waarbij de chauffeurs ons vriendelijk gedag zwaaien zijn de eerste 100km uitermate rustig. De volgende dag veranderd de grote en enige wegverbinding tussen west en oost Paraguay in een wegdeel die met stip binnenkomt in de 3 slechtste wegen ooit gereden. Eerst vinden we nog enig asfalt tussen de immens grote en diepe gaten, later alleen nog grotere gaten tussen de al bestaande. Al laverend tussen de diepste kuilen zijn we de hele dag bezig om op de kaarsrechte dik 12 meter brede weg zo’n 100km af te leggen. De enige afslagen die we zien lopen via een gesloten hek naar de grote “Cattle Estancias”  We treffen het, het is allemaal droog maar de enorme stofwolken van het kruipende vrachtverkeer veroorzaakt regelmatig een complete zonsverduistering. Het zicht is dan minder dan een paar meter en we zijn genoodzaakt enkele minuten te stoppen tot het beter wordt. Doodmoe bereiken we tegen zes uur een tankstation om de nacht op de parkeerplaats door te brengen. Samen met een aantal vrachtauto’s met koeien en wat tankauto’s, dit is ook het enige wat we overdag tegenkomen.

hier nog asfalt tussen de gaten

eindeloze gaten tussen de gaten

stof en nog eens stof....

Gelukkig hebben we het ergste deel van deze Trans Chaco Highway gehad en heel langzaam komt er weer wat asfalt tussen de vele gaten. Halverwege Asunción komen we in een deel waar de eentonige  savanne omgeving word onderbroken door wat landbouw. We slaan af van de “Highway” en zien een prachtige landbouw omgeving, keurig geordend, schoon met mooie bedrijven. De verzorgingsdorpen hebben moderne gebouwen.  Het zier er Europees uit, dit hebben we tot nu toe niet gezien in Zuid Amerika zelfs niet in Chili! Het blijkt opgezet door veel Duits sprekende Russische emigranten.

centrum van een modern landbouw gebied

Inmiddels hebben we de nagenoeg 800km kaarsrechte vlakke weg door een uitermate vochtig en hete omgeving (‘s nachts komt het niet onder de 30 gr.) achter de rug. We zijn wat vroeg in Asuncion. Pieter en Raquel met de kinderen vertrekken pas vandaag uit Berlijn. Maar wat een paradijs, we staan bij een uiterst vriendelijk Zwitsers-Duits stel op een kleine lege “camping” met zwembad, Zwitsers schone douche en toilet, heerlijk onder de grote bomen. Onderweg in dit continent  de eerste “camping” met wasmachine en droger, Marijke is super blij, wat zal alles weer lekker schoon worden!

Asuncion, vanaf de Paraguay rivier

Nog even een aanvulling op “hoogte effecten voor de techniek”

Wij rijden met een Iveco Euro 5 motor. De Euro is hierin een milieu normering. Sinds Euro 4 zijn deze diesel motoren verplicht een katalysator te hebben. Euro 5 was de meest moderne tijdens de levering van onze Bremach. Inmiddels doet Euro 6 zijn intrede. De motoren worden milieutechnisch zo uitgeknepen dat ze alleen lopen op diesel met een erg laag zwavelgehalte. Deze diesel is alleen verkrijgbaar in de westerse wereld. Het midden oosten en noord Afrika heeft alleen de beschikking over diesel met een 1000 maal hogere zwavel concentratie. Vele landen in Zuid Amerika hebben 10-100 maal  deze zwavel concentratie. Zo’n zwavel  hoeveelheid zal binnen korte tijd een katalysator verstoppen.

Dus buiten de westerse landen rijden alle nieuwe diesel auto’s zonder katalysator overeenkomend met een hoogste Euro 3 normering van de eind jaren 90.

Onze katalysator ligt thuis….en de motormanagement  software is hiervoor een beetje aangepast.

Deze motoren zijn voor de dieselinspuiting aangepast tot een hoogte van 3000m. Naar hoogte minder diesel omdat er minder zuurstof is. Boven de 3000m is de dieselinspuiting te rijk met als gevolg een onvolledige verbranding dit geeft een verhoogde koolafzetting in katalysator. De software meet dit ondanks dat de katalysator thuis ligt. Bij een cumulatief gemeten verontreiniging van 60 g. gaat de motor automatisch in de “noodloop” en ben je 25-30% van je vermogen kwijt en wat lampjes op de dashboard rijker. Hier wordt je niet vrolijk van op 4000m hoogte waarbij het motorvermogen al aardig is ingeperkt.

Bij ons gebeurde dat in een van de laatste dagen op grote hoogte in Bolivia. Na uitgerekend ruim 20 dagen constant rijden tussen de 4900 en 3000m.

Dit is met moderne, geavanceerde motor diagnose apparatuur te resetten. Toevallig hebben wij dat niet bij ons. Erich Christ, de Oostenrijkse importeur van onze Bremach had ons hiervoor gewaarschuwd. Via zijn handleiding kun je door een weerstand van 640 ohm aan te sluiten op de temperatuur sensor aan de ingang van de het katalysator huis de motor “beduvelen”  Je laat hem 30 min stationair draaien en de software denkt dat de katalysator is gereinigd.

Het komt mooi uit, Marijke smeert de lunch broodjes en ik volg de handleiding. Een klein uurtje later waren de broodjes op en de lampjes uit!

Een weerstandje van 10 eurocent! Je zal het maar niet bij je hebben……